کتاب پیشنهادی گلشن ناز سحر ( 9 )

«مرشد و مارگریتا»

اثر میخائیل بولگاکف

«مرشد و مارگریتا» رمان کلاسیک و مشهور میخائیل بولگاکف (۱۹۴۰-۱۸۹۱) همواره از جمله پرفروشترین آثار ادبی در دنیا و ایران بوده است. بولگاکف که امروزه بیشتر آثار وی در ایران منتشر شده اند از جمله نویسندگانی بود که هنرمندانه مفاهیم عمیق فلسفی و سیاسی را با چاشنی طنز در بطن یک داستان قرار میداد و به همین دلیل در بیشتر دوره زندگانی اش در شوروی سابق نویسندهای ممنوع به شمار میرفت.

بزرگترین اثر وی همین مرشد و مارگریتا محسوب میشود که سالها پس از مرگش در سال ۱۹۶۷ منتشر شد. بولگاکف حدود ۱۳ سال پایان عمرش را با وسواس و جدیت به کار بر روی این شاهکار خود اختصاص داد و در مجموع ۸ بار آن را بازنویسی نمود، حتی یکبار آن را به آتش افکند و از نو نوشت! از دیگر آثار مشهور وی میتوان داستان «قلب سگی» و «خاطرات یک پزشک جوان» را نام برد.

مرشد و مارگریتا، سه روایت جذاب و موازی و در هم تنیده دارد در ۲ برهه تاریخی. رابطه مرشد و ماگریتا و عشق میان آنها همزمان با روایت سفر شیطان به مسکو و توصیف بوروکراسی و فضای میان طبقه حاکمه و ایادی آن؛ همچنین خوانشی جدید از ماجرای به صلیب کشیده شدن مسیح به دستور حاکم رومیِ اورشلیم یعنی پیلاطس. به موازات این سه داستان رمان ۳ لایه سیاسی، الهیاتی و عاشقانه دارد که در هر ۳ سطح بسیار انتقادی، غنی و مبتکرانه است.

«مرشد و مارگریتا» از جمله مشهورترین آثار ادبیات جهان و روسیه است که همچنان منتشر میشود، میفروشد و خوانده میشود. هنگامی که این رمان بعد از مرگ نویسنده اش چاپ شد بسیار پرفروش گشت و به زودی نایاب گردید. در ایران نیز نخستین بار در سال ۱۳۶۲ منتشر شد و این نسخه با ترجمه عباس میلانی در بهار ۱۳۹۸ به چاپ بیست و دوم خود رسید. «نشر نو» این کتاب را در ۴۴۳ صفحه و با قیمت ۵۰.۰۰۰ تومان عرضه نموده است.

اکنون بعد از حدود ۴ دهه ترجمه دومی از مرشد و مارگریتا نیز منتشر شده است (به جز ترجمههای پراکنده و تفننیِ دیگر که جدی گرفته نمیشوند). اگرچه ترجمه قدیمی عباس میلانی، متن روان و پاکیزهای بود، اما نمیتوان ترجمه جدید «حمیدرضا آتش بر آب» از روسی را که توسط نشر «کتاب پارسه» به تازگی در ۵۶۰ صفحه و قیمت ۶۹.۰۰۰ عرضه شده است نادیده گرفت.