گلشن ناز سحر پیشنهاد می کند ( 15 )

گلشن ناز سحر پبیشنهاد می کند :

کتاب کلیدر و ته شب از دولت آبادی

مشهورترین اثر ده جلدی دولتآبادی «کلیدر» نام دارد. اکثر وقایع داستانهایی که مینویسد در روستاهای خراسان جریان دارد و تلاش کرده است رنج و سختی روستاییان مشرقزمین ایران را به تصویر بکشد.

کلیدر سرگذشت غمانگیز جوانی به نام گلمحمد است. او رابین هود ایرانی است که برای خلاص کردن رعیت از زیر جور و ستم اربا بها، علیه حکومت شورش میکند.

بریدهای از کتاب کلیدر:

«ما را مثل عقرب بار آوردهاند؛ مثل عقرب! ما مردم صبح که سر از بالین بر میداریم تا شب که سر مرگمان را میگذاریم، مدام همدیگر را میگزیم. بخیلیم؛ بخیل. خوشمان میآید که سر راه دیگران سنگ بیندازیم. خوشمان میآید که دیگران را خوار و فلج ببینیم. اگر دیگری یک لقمه نان داشته باشد که سق بزند، مثل این است که گوشت تن ما را میجود. تنگنظریم ما مردم؛ تنگنظر و بخیل؛ بخیل و بدخواه. وقتی میبینیم دیگری سرِ گرسنه زمین میگذارد، انگار خیال ما راحتتر است؛ وقتی میبینیم کسی محتاج است، اگر هم به او کمک کنیم، باز هم مایه خاطرجمعی ماست؛ انگار که از سرپا بودن همدیگر بیم داریم.».

اما اولین کتاب دولتآبادی در تهران سال ۱۳۴۱ با نام «ته شب» به چاپ رسید. داستان بهنوعی بازگویی زندگینامۀ شخصیت اول داستان، کریم، است. وی حین پرسه زدن در کوچه پسکوچههای شهرش، توصیههایی به خوانندگان میکند. کریم نیز از خود این جامعه فقرزده است و بهخاطر نیروی اندیشهای که دارد خود را از بقیه جدا میبیند.

در بخشی از داستان از زبان وی میخوانیم: «در دنیا تنها یک چیز را – در صورتی که صاحبش آن را شناخته و به اهمیتش آگاه باشد – نمیتوان ربود و یا به نحوی غارتش کرد. آن اندیشه است. زیرا اندیشه بدون اراده انسانی در خارج از وجود صاحبش نمیتواند باشد، ولی آیا ممکن است که آدم همیشه در خودش و با اندیشهاش زندگی کند؟ از آن تغذیه کند، با آن بازی کند، عشق بورزد، کینه توزی کند و از تصرف دیگران مصونش بدارد؟ آخر از همه، آن وقت چه کارش میکند؟ در چه موردی از آن استفاده میکند؟ مگرنه اینکه برای به کار گرفتن و بهرهگیری از آن باید جریانش را به خارج مربوط سازد؟ و آن وقت آن خارج کجا خواهد بود؟»

از دیگر آثار او میتوان به «جای خالی سلوچ»، «کلیدر»، «تنگنا»، «دیدار بلوچ» و آخرین اثرش «طریق بسمل شدن» اشاره کرد.

سبک دولت آبادی رئالیسم است؛ رئالیسم یعنی واقعیت یک داستان را به طور کامل و شامل بیان داشتن. گاهی قلمش چنان واقع گرایانه پیش میتازد که خواننده خیال را از حقیقت تشخیص نمیدهد.

#گلشن_ناز_سحر